مرحمت داشته و همهء نعمتهايى كه با هيچ دستگاهى و با هيچ نيرويى نمىتوان آنها را به شماره در آورد « 1 » ، خداوند مىفرمايد : تمام گنجينه‌هاى اينها پيش ما است ؛ البته بعد مىفرمايد : ( وَما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ ) . « 2 » مقدارى معين ازآنها را فرو فرستاديم و در گنجينه را باز كرده و به روى شما گشوديم و الّا همهء خزائن نزد ما است . « 3 » خداوند در مورد قارون مىفرمايد : ( وَ آتَيْناهُ مِنَ الْكُنُوزِ ما إِنَّ مَفاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَهءِ ) ؛ « 4 » ما آن قدر گنج به قارون داديم كه حتى افراد نيرومند ، قدرت نداشتند كليدهاى آن را با خود حمل كنند ؛ ولى قارون در صحبت با مردم چنين گفت : اين اموال نتيجهء علمى است كه من خودم دارم و خودم اين ثروتها را جمع كرده‌ام . « 5 » او با

--> ( 1 ) . قَالَ النَّبِىُّ ( ص ) : الْمُؤْمِنُ بَيْنَ خَوْفَيْنِ خَوْفِ مَا مَضَى وَ خَوْفِ مَا بَقِى وَ بِمَوْتِ النَّفْسِ يَكُونُ حَيَاهءُ الْقَلْبِ وَ بِحَيَاهءِ الْقَلْبِ الْبُلُوغُ إِلَى الِاسْتِقَامَهءِ وَ مَنْ عَبَدَ اللَّهَ عَلَى مِيزَانِ الْخَوْفِ وَ الرَّجَاءِ لَا يَضِلُّ وَ يَصِلُ إِلَى مَأْمُولِهِ وَ كَيْفَ لَا يَخَافُ الْعَبْدُ وَ هُوَ غَيْرُ عَالِمٍ بِمَا تُخْتَمُ صَحِيفَتُهُ وَ لَا لَهُ عَمَلٌ يَتَوَسَّلُ بِهِ اسْتِحْقَاقاً وَ لَا قُدْرَهءَ لَهُ عَلَى شَىْءٍ وَ لَا مَفَرَّ وَ كَيْفَ لَا يَرْجُو وَ هُوَ يَعْرِفُ نَفْسَهُ بِالْعَجْزِ وَ هُوَ غَرِيقٌ فِى بَحْرِ آلَاءِ اللَّهِ وَ نَعْمَائِهِ مِنْ حَيْثُ لَا تُحْصَى وَ لَا تُعَدُّ فَالْمُحِبُّ يَعْبُدُ رَبَّهُ عَلَى الرَّجَاءِ بِمُشَاهَدَهءِ أَحْوَالِهِ بِعَيْنِ سَهَرٍ وَ الزَّاهِدُ يَعْبُدُ عَلَى الْخَوْف . ( بحار الأنوار ، ج 67 ، باب 59 ، ص 323 ) مؤمن بين دو خوف زندگى مىكند : خوف از گذشته و خوف از آينده ، و با مرگ نفس ، زندگى قلب شروع مىشود و با زندگى دل ، آدمى به استقامت و پايدارى مىرسد . هركس خداوند را با ميزان خوف و رجا عبادت كند گمراه نمىشود و به آرزوهاى خود مىرسد . بنده چگونه نترسد در حالى كه نمىداند نامه ، عملش چگونه پايان خواهد گرفت ، او عملى ندارد تا به آن توسل جويد يا شايسته استحقاق گردد ، او توانايى ندارد كارى انجام دهد يا فرار كند . چگونه اميدوار نباشد كسى كه خود را عاجز مىنگرد و او ميان درياهايى از نعمت‌هاى معنوى و مادى خداوند غرق شده و نمىتواند آنها را به شمارش در آورد ، پس بندهء محب ، خداوند را به اميدوارى عبادت مىكند و با چشمان بيدار متوجه اعمال خود است و زاهد هم خداوند را به خوف پرستش مىكند . ( 2 ) . ولى ما جز به اندازه معيّن آن را نازل نمىكنيم . ( حجر ، آيه 21 ) ( 3 ) . البته بايد توجه داشت ، همهء تبعيض‌هايى را كه انسان مشاهده مىكند مبتنى بر مصالحى است كه شايد ما از فهم آنها عاجز باشيم ؛ ولى چون مصلحت است خداوند همين تبعيض را هم به موجب صريح قرآن كريم به خود نسبت مىدهد . ( 4 ) . قصص ، آيه 76 . ( 5 ) . قالَ : ( إِنَّما أُوتيتُهُ عَلى عِلْمٍ عِنْدى أَ وَ لَمْ يَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهِ مِنَ الْقُرُونِ مَنْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُ قُوَّهءً وَ أَكْثَرُ جَمْعاً وَ لا يُسْئَلُ عَنْ ذُنُوبِهِمُ الْمُجْرِمُونَ ) . ( قصص : 78 ) [ قارون ] گفت : « اين ثروت رابه وسيله دانشى كه نزد من است به دست آورده‌ام ! » آيا او نمىدانست كه خداوند اقوامى را پيش از او هلاك كرد كه نيرومندتر و ثروتمندتر از او بودند ؟ ! [ و هنگامى كه عذاب الهى فرا رسد ، ] مجرمان از گناهانشان سؤال نمىشوند [ بلكه مستقيما به دوزخ روند ] .